عباس معروفی

سیّد عباس معروفی در سال ۱۳۳۶ در تهران (بازارچه نایب‌السلطنه) در خانواده‌ای با تبار سنگسری زاده شد. او از نوجوانی شیفته نوشتن شد و ابتدا با رونویسی داستان‌های آنتون چخوف قلم خود را آزمود. در جوانی زیر نظر استادانی چون هوشنگ گلشیری و محمدعلی سپانلو آموزش دید و در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته ادبیات دراماتیک فارغ‌التحصیل شد. او سال‌ها به عنوان دبیر ادبیات در دبیرستان‌های هدف و خوارزمی تهران به تدریس پرداخت و هم‌زمان مدتی نیز در ارکستر سمفونیک تهران فعالیت داشت.

نخستین مجموعه داستان او با نام «روبروی آفتاب» در سال ۱۳۵۹ منتشر شد، اما انتشار رمان شگفت‌انگیز «سمفونی مردگان» در سال ۱۳۶۸ نقطه عطف زندگی ادبی او بود؛ رمانی که نام معروفی را در تاریخ ادبیات مدرن ایران جاودانه ساخت و جایزه بنیاد فلسفی انتشارات سوروکامپ آلمان (۲۰۰۱) را نیز برای او به ارمغان آورد. به دنبال آن، رمان درخشان «سال بلوا» (۱۳۷۱) منتشر شد که بازتابی استادانه از جامعه سنتی سنگسر در بستر وقایع جنگ دوم بود.

معروفی در پاییز ۱۳۶۹ مجله ادبی پیشرو «گَردون» را بنیان گذاشت که جریان‌سازترین تریبون ادبی نسل جوان و روشنفکران مستقل آن دوره شد. با این حال، مواضع بی‌پروا و مستقل گردون با خشم تندروها مواجه شد؛ معروفی بارها محاکمه، توقیف، بازجویی و حتی به اعدام محکوم گردید که با دفاعیات شجاعانه لغو شد. در نهایت پس از فشارهای سنگین و ناامنی جانی، در سال ۱۳۷۵ ایران را به مقصد آلمان ترک کرد.

او در برلین «خانه هنر گردون» و بزرگ‌ترین کتابفروشی ایرانی در اروپا (کتابفروشی هدایت) را تأسیس کرد و به چاپ کتاب‌های بدون سانسور نویسندگان ایرانی و تدریس داستان‌نویسی همت گماشت. او آثاری چون پیکر فرهاد، فریدون سه پسر داشت، تماماً مخصوص و نام تمام مردگان یحیی است را خلق کرد. عباس معروفی پس از سال‌ها مبارزه با بیماری سرطان، سرانجام در ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ در بیمارستانی در برلین درگذشت.