دارون عجم‌اوغلو

دارون عجم‌اوغلو در ۳ سپتامبر ۱۹۶۷ در خانواده‌ای از ارامنه استانبول در ترکیه متولد شد. پدرش وکیل و مادرش معلم و مدیر مدرسه بود. او پس از پایان تحصیلات مقدماتی د…

درباره نویسنده

دارون عجم‌اوغلو در ۳ سپتامبر ۱۹۶۷ در خانواده‌ای از ارامنه استانبول در ترکیه متولد شد. پدرش وکیل و مادرش معلم و مدیر مدرسه بود. او پس از پایان تحصیلات مقدماتی در دبیرستان گالاتاسرای استانبول، برای ادامه تحصیل به بریتانیا رفت و دوره کارشناسی اقتصاد را در دانشگاه یورک (۱۹۸۹) و مدارک کارشناسی ارشد و دکتری اقتصاد را در مدرسه علوم اقتصادی و سیاسی لندن (LSE) در سال ۱۹۹۲ به پایان رساند. او بلافاصله پس از دریافت دکتری در سن ۲۵ سالگی، به تدریس در LSE مشغول شد و در سال ۱۹۹۳ به دپارتمان اقتصاد مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) پیوست، جایی که در سال ۲۰۰۰ به مقام استاد تمام رسید.

همکاری دانشگاهی او با «جیمز رابینسون» (James A. Robinson) و «سایمون جانسون» (Simon Johnson) انقلابی در درک چرایی فقر و ثروت کشورها به پا کرد. آن‌ها با بهره‌گیری از داده‌های تاریخی استعمار نشان دادند چرا کشورهایی با جغرافیا و نژاد مشابه، به واسطه کیفیت نهادهای سیاسی و اقتصادی پایه‌گذاری‌شده، مسیرهایی کاملاً متضاد طی کرده‌اند. عجم‌اوغلو در سال ۲۰۰۵ موفق به کسب مدال جان بیتس کلارک شد و در اکتبر ۲۰۲۴ به همراه همکارانش مفتخر به دریافت جایزه نوبل علوم اقتصادی شد. علاوه بر توسعه، او در سال‌های اخیر روی نقد جهت‌گیری هوش مصنوعی، خطرات انحصار غول‌های فناوری، و تأثیر آن بر نابرابری دستمزدها تمرکز کرده است.

کتاب در کتابخانه

—

میانگین امتیاز

ترکیه‌ای - آمریکایی (Turkish-American / Armenian descent)

ملیت

اطلاعات تخصصی

نگاه عمیق‌تر به پیشینه و سبک نویسنده

نقش / تخصص

اقتصاددان برجسته و برنده جایزه نوبل اقتصاد (۲۰۲۴): دریافت مشترک جایزه نوبل به همراه جیمز رابینسون و سایمون جانسون برای پژوهش‌های تجربی پیرامون «نحوه شکل‌گیری نهادها و تأثیر آن‌ها بر رفاه و توسعه». استاد کرسی مؤسسه در دانشگاه MIT: استاد ممتاز تمام (Institute Professor) مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT)، بالاترین رتبه دانشگاهی در این مؤسسه. پراستنادترین و پرکارترین پژوهشگر اقتصادی جهان: یکی از اثرگذارترین متفکران در نرخ ارجاعات دانشگاهی در رشته اقتصاد، اقتصادسنجی و علوم سیاسی. برنده مدال جان بیتس کلارک (۲۰۰۵): دریافت معتبرترین نشان اقتصادی آمریکا که هر دو سال یک‌بار به تأثیرگذارترین اقتصاددان زیر ۴۰ سال اعطا می‌شود.

دوره فکری / تاریخی

بازه زمانی: دوران معاصر (متولد ۱۹۶۷ میلادی – سده‌های بیستم و بیست‌ویکم). دوره فکری: دوره پس از جنگ سرد، عصر جهانی‌سازی، خیزش انقلاب دیجیتال و هوش مصنوعی، و بحران‌های ساختاری دموکراسی در سراسر جهان؛ هم‌عصر با شکل‌گیری جریان غالب اقتصاد نهادگرایی متکی بر داده‌های کلان و استنتاج علّی (Causal Inference).

کلاستر تخصصی

نهادهای فراگیر در برابر نهادهای استثماری (Inclusive vs. Extractive Institutions): تقسیم‌بندی نهادهای اقتصادی و سیاسی؛ نهادهای فراگیر مشوق مشارکت عمومی، نوآوری و امنیت سرمایه‌گذاری‌اند، درحالی‌که نهادهای استثماری ثروت را به نفع نخبگان حاکم استخراج کرده و مانع شکوفایی بلندمدت می‌شوند. تئوری راه باریک آزادی و لویاتان مقید (The Narrow Corridor & Shackled Leviathan): نظریه‌ای که بقای آزادی و دموکراسی را حاصل موازنه دائمی و پویای میان قدرت دولت (لویاتان) و قدرت جامعه مدنی می‌داند؛ دور شدن از این باریکه به استبداد یا هرج‌ومرج منجر می‌شود. فرضیه مرگ‌ومیر مهاجران استعماری (Settler Mortality Hypothesis): اثبات رابطه علی نهادها و رفاه با استفاده از نرخ تلفات مهاجران اروپایی در دوران استعمار به عنوان متغیر ابزاری (Instrumental Variable). جهت‌گیری فناوری و اثر جایگزینی کار (Directed Technical Change & Automation): تحلیل نحوه سوق داده شدن فناوری‌ها به سمت نابودی مشاغل طبقه متوسط به جای تقویت توانمندی انسان‌ها. تخریب خلاق (Creative Destruction): مفهوم برگرفته از شومپیتر مبنی بر این‌که نوآوری لاجرم ساختارهای کهنه اقتصادی و جایگاه سیاسی صاحبان منافع را ویران می‌کند، از این رو مستبدان عمداً در برابر نوآوری مقاومت می‌کنند.

ملیت

ترکیه‌ای - آمریکایی (Turkish-American / Armenian descent)

حوزه‌های تمرکز

ریشه‌های فقر و توسعه‌نیافتگی بین‌المللی: تبیین علل شکل‌گیری واگرایی بزرگ درآمدی در جهان. دموکراسی و گذار از دیکتاتوری: بررسی ریاضی و مکانیسم‌های فشارهای اجتماعی که نخبگان مستبد را به پذیرش حق رأی همگانی وادار می‌کند. آزادی و موازنه قدرت جامعه و دولت: پژوهش پیرامون شرایط پیدایش نهادهای پایدار حقوق شهروندی. اقتصاد کار، خودکارسازی و هوش مصنوعی: مطالعه توزیع دستمزدها و سیاست‌گذاری برای فناوری در جهت افزایش رفاه کارگران.

آثار برجسته

چرا ملت‌ها شکست می‌خورند (Why Nations Fail - 2012):شاهکار پرفروش عجم‌اوغلو و رابینسون؛ تبیین نقش محوری نهادهای اقتصادی و سیاسی فراگیر در برابر نهادهای استثماری به عنوان ریشه بنیادین شکاف ثروت جهانی. راه باریک آزادی (The Narrow Corridor - 2019):تکمیل نظریه نهادها با تشریح راه باریک میان دیکتاتوری (لویاتان سرکوبگر) و بی‌قانونی (لویاتان غایب)، و اهمیت جامعه مدنی سرزنده در مهار دولت. قدرت و پیشرفت: نبرد هزار ساله ما بر سر فناوری و رفاه (Power and Progress - 2023):نوشته مشترک با سایمون جانسون؛ بررسی تاریخی هزار ساله پیشرفت فنی و نشان دادن این واقعیت که خودکارسازی الزاماً به رفاه همگانی منجر نمی‌شود مگر اینکه جهت‌گیری آن با سیاست‌گذاری دموکراتیک مهار شود. ریشه‌های اقتصادی دیکتاتوری و دموکراسی (Economic Origins of Dictatorship and Democracy - 2006):اثر آکادمیک و مدل‌سازی ریاضیاتی پیرامون نبرد طبقاتی نخبگان و توده‌ها و چرایی تن دادن حاکمان به بازتوزیع ثروت و دموکراسی. مقدمه‌ای بر رشد اقتصادی مدرن (Introduction to Modern Economic Growth - 2009):کتاب مرجع مقطع دکتری در باب مدل‌های نظری رشد، پویایی سرمایه و پیشرفت تکنولوژی.