تصویر علی‌اشرف درویشیان
پروفایل نویسنده

علی‌اشرف درویشیان

علی‌اشرف درویشیان در ۳ شهریور ۱۳۲۰ در محله آبشوران شهر کرمانشاه در خانواده‌ای تهیدست و پرجمعیت به دنیا آمد؛ پدرش کارگر آهنگری و بنایی بود. او با سختی بسیار تحص…

درباره نویسنده

علی‌اشرف درویشیان در ۳ شهریور ۱۳۲۰ در محله آبشوران شهر کرمانشاه در خانواده‌ای تهیدست و پرجمعیت به دنیا آمد؛ پدرش کارگر آهنگری و بنایی بود. او با سختی بسیار تحصیلات خود را تا دیپلم ادامه داد و وارد دانشسرای مقدماتی پسران کرمانشاه شد. پس از فارغ‌التحصیلی، به عنوان آموزگار به روستاهای محروم فرستاده شد و آنجا از نزدیک شاهد ستم اربابان، گرسنگی مفرط روستاییان، فقدان بهداشت و شیوع بیماری‌ها بود. درویشیان بعدها وارد دانشگاه تهران شد و در رشته زبان و ادبیات فارسی و سپس علوم تربیتی به تحصیل ادامه داد.

نخستین داستان‌های او از اواخر دهه ۱۳۴۰ با نام‌های مستعاری نظیر «لطیف تلخستانی» در نشریاتی چون راهنمای کتاب و نگین منتشر شد. دفاع بی‌پروا از کارگران و تهیدستان و انتشار آثاری چون از این ولایت و فصل نان سبب شد تا ساواک او را به شدت تحت تعقیب قرار دهد. او بارها (در سال‌های ۱۳۵۰، ۱۳۵۲ و ۱۳۵۳) دستگیر و به زندان‌های طولانی‌مدت محکوم شد و تا آستانه انقلاب ۵۷ در زندان ماند.

درویشیان پس از انقلاب نیز تعهد طبقاتی و قلم آزاد خود را حفظ کرد و به عضویت مؤثر و کانون توجه در کانون نویسندگان ایران تبدیل شد. او با خلق رمان عظیم چهارجلدی «سال‌های ابری» بزرگ‌ترین خودزندگی‌نامه داستانی تاریخ ادبیات اجتماعی ایران را رقم زد. او در دهه‌های پایانی عمر به همراه یار دیرینش رضا خندان مهابادی، پروژه سترگ ۱۹ جلدی «فرهنگ افسانه‌های مردم ایران» را به ثمر رساند. درویشیان پس از سال‌ها تحمل بیماری و عوارض سکته مغزی، در ۴ آبان ۱۳۹۶ در کرج درگذشت و در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شد.

اطلاعات تخصصی

نگاه عمیق‌تر به پیشینه و سبک نویسنده

نقش / تخصص
داستان‌نویس برجسته متعهد و کارگری: از نام‌دارترین چهره‌های ادبیات داستانی چپ‌گرا و ضدفاصله‌طبقاتی ایران موسوم به «صدای محرومان و فرودستان». نویسنده ادبیات کودک و نوجوان: پیشگام در شکستن کلیشه‌های اشرافی و پاستوریزه در ادبیات کودک و معرفی واقعیت‌های عریان جامعه به نسل نوجوان. پژوهشگر فرهنگ عامه و فولکلورست (همراه با رضا خندان مهابادی): سرپرست و پژوهشگر ارشد مجموعه ماندگار و چندجلدی فرهنگ افسانه‌های مردم ایران. کنشگر سرشناس آزادی بیان و عضو برجسته هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران: مدافع سرسخت لغو سانسور و استقلال کانون نویسندگان در دوره‌های متعدد پیش و پس از انقلاب. آموزگار و معلم روستایی: سال‌ها تدریس در روستاهای محروم کرمانشاه و گیلان‌غرب و آشنایی بی‌واسطه با فقر و جهل تحمیلی بر حاشیه‌نشینان.
دوره فکری / تاریخی
بازه زمانی و زیستی: سده چهاردهم خورشیدی (۳ شهریور ۱۳۲۰ تا ۴ آبان ۱۳۹۶ خورشیدی / ۱۹۴۱ تا ۲۰۱۷ میلادی). دوره فکری: دوره جنبش‌های چریکی و چپ‌گرایی دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ خورشیدی، فضای اعتراضی پیش از انقلاب ۵۷، دوران تثبیت و سانسورهای دهه ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰، و تداوم سنت داستان‌نویسی کارگری صمد بهرنگی.
کلاستر تخصصی
تداوم و تکامل مکتب صمد بهرنگی: ادامه راه صمد در نگارش قصه برای «کودکان پابرهنه» و رساندن آن به فرم داستانی بلندتر و رئالیستی‌تر در بستری شهری-روستایی. اقلیم غرب ایران (کرمانشاه) و کالبدشکافی کوچه و محله‌های فرودست: ثبت ملموس جغرافیای فقر (محله‌هایی نظیر آبشوران، چنانی، تیمچه‌ها، حمام‌های عمومی و گداخانه‌ها). کودکی به تاراج‌رفته (پدیدارشناسی فقر خشن): بازنمایی سرما، گرسنگی، سل، تراخم، زمستان‌های سخت، کتک خوردن کودکان از کارفرمایان و از دست رفتن معصومیت در ازای چند سکه شاهی. زندان سیاسی و تاب‌آوری انقلابی: تشریح مناسبات زندان قصر، قزل‌قلعه و اوین، استقامت عقیدتی، تعهد به خلق و عدم تسلیم در برابر شکنجه‌های ساواک. مستندسازی میراث شفاهی و فرهنگ توده‌ها: طبقه‌بندی و نجات افسانه‌ها، باورها و متل‌های اقوام ایرانی از ورطه فراموشی با رویکرد مردم‌شناختی.
ملیت
ایرانی (Iranian)

حوزه‌های تمرکز

نقد شکاف طبقاتی، استثمار اقتصادی و بی‌عدالتی اجتماعی: افشای چرخه بازتولید فقر در نظام‌های سرمایه‌داری و مناسبات فئودالی و خرده‌پژواکی پهلوی. وضعیت و حقوق انسانی کودکان کار و خیابان: بررسی ریشه‌های تباهی استعدادها، خشونت خانگی و آموزشی علیه کودکان فرودست. فرهنگ عامه و افسانه‌شناسی: طبقه‌بندی سنتی افسانه‌های بومی اقوام ایرانی با الگوهای تطبیقی بین‌المللی. ثبت تاریخ جنبش‌های چپ، آزادی‌خواهی و مبارزات سیاسی دهه ۴۰ و ۵۰ ایران. دفاع از آزادی بیان و مقابله با هرگونه سانسور دولتی.

آثار برجسته

رمان‌ها و داستان‌های بلند: سال‌های ابری (۴ جلد - ۱۳۷۰):شاهکار درویشیان و یکی از مفصل‌ترین رمان‌های اجتماعی تاریخ ادبیات فارسی؛ روایتی اتوبیوگرافیک از زندگی پسربچه‌ای به نام «لطیف» در کرمانشاه از پیش از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ تا سال‌های زندان سیاسی و آستانه انقلاب ۱۳۵۷. سلول ۱۸ (۱۳۵۸):رمانی گزنده درباره مبارزات سیاسی چریکی، بازداشت، شکنجه و ایستادگی زندانیان سیاسی در سیاه‌چال‌های ساواک. مجموعه‌های داستان کوتاه و ادبیات کودک/نوجوان: از این ولایت (۱۳۵۲):یکی از مشهورترین مجموعه‌های او با محوریت فقر، فاجعه‌های پزشکی و خرافات در روستاهای غرب ایران. فصل نان (۱۳۵۷):مجموعه‌ای درخشان و تراژیک از کودکی راوی و رنج دست‌فروشی، شاگردی، گرسنگی و تلاش برای بقا. آبشوران (۱۳۵۳):روایت‌های محله‌ای از کوچه‌ها و کاروان‌سراهای فقیرنشین کرمانشاه. همراه آهنگ‌های بابام (۱۳۵۳):مجموعه داستان کودک و نوجوان با نگاهی انسانی و همدلانه به فقر و کار خانوادگی. رنگینه: داستانی تمثیلی و اجتماعی برای کودکان. درشتی (۱۳۷۷):مجموعه داستان‌های کوتاه دوران میانسالی و پختگی قلم درویشیان. آثار پژوهشی و فرهنگ عامه: فرهنگ افسانه‌های مردم ایران (۱۹ جلد، مشترک با رضا خندان مهابادی):بزرگ‌ترین و جامع‌ترین دانشنامه داستان‌ها، قصه‌ها و افسانه‌های فولکلوریک اقوام ایرانی. داستان‌های محبوب من (چند جلد، مشترک با رضا خندان مهابادی):بررسی، گزینش و نقد برترین داستان‌های کوتاه تاریخ ادبیات داستانی ایران. افسانه‌ها و متل‌های کردی (۲ جلد):مستندسازی گنجینه روایی و شفاهی مردم کردستان و کرمانشاه.

کتاب‌های این نویسنده

هنوز کتابی از این نویسنده ثبت نشده است

در حال حاضر هیچ کتابی از «علی‌اشرف درویشیان» در Airbook ثبت نشده است. به‌زودی کتاب‌های این نویسنده اضافه خواهند شد.