وقتی نیچه گریست

رمان «وقتی نیچه گریست» درخشان‌ترین تجربهٔ یالوم در ژانر «رمان آموزشی/روان‌درمانگرانه» (Teaching Novel) است که تاریخ واقعی را با تخیلی نبوغ‌آمیز پیوند می‌زند. بستر رخداد داستان در سال ۱۸۸۲ و در وینِ اواخر قرن نوزدهم، در آستانهٔ زایش دانش روانکاوی می‌گذرد.

محور اصلی داستان:

لو آندریاس سالومه (معشوقهٔ جوان و شورشی نیچه) مخفیانه نزد دکتر یوزف بروئر (پزشک برجستهٔ وینی، کاشف روش درمان با گفتگو / Talking Cure و مربی زیگموند فروید جوان) می‌رود و از او می‌خواهد تا بدون آگاهیِ فیلسوف، فریدریش نیچه را که در ورطهٔ میگرن‌های وحشتناک، افسردگی عمیق و افکار خودکشی گرفتار است، مداوا کند.

بروئر درمی‌یابد که متقاعد کردن فیلسوف مغروری چون نیچه به پذیرش درمان، غیرممکن است؛ بنابراین ترفندی طرح می‌کند: معاملهٔ دوسویه. او از نیچه می‌خواهد سردردهای جسمانی‌اش را معاینه کند و در عوض، نیچه فلسفهٔ خود را به او بیاموزد تا ناامیدی روانی خودِ دکتر بروئر (که گرفتار وسواس فکری و اروتیک به بیمار سابقش «آنا او» / برتا پاپنهایم است) درمان شود.

از دل این جلسات، دیالوگ‌های نفس‌گیر فلسفی شکل می‌گیرد؛ رابطهٔ پزشک-بیمار جایش را به شراکت در رنج و برابری می‌دهد و مفاهیم اگزیستانسیال نظیر:

بازگشت جاودان (Eternal Recurrence): پذیرش زندگی به نحوی که آرزو کنی بارها و بارها عیناً تکرار شود.
خواستن گذشته (Amor Fati): دگرگون ساختن «چنین بود» به «من چنین خواستم».
بهای خودآگاهی: عبور از توهمات آرام‌بخش برای زیستن در حقیقت.
اوج رمان در جایی است که سپر دفاعی سفت و سخت نیچه در اثر لمس یک همدلی و ارتباط انسانی اصیل فرومی‌ریزد و فیلسوفِ تنهایی، سرانجام اشک می‌ریزد.