تصویر داریوش آشوری
پروفایل مترجم

داریوش آشوری

داریوش آشوری (تولد: ۱۱ مرداد ۱۳۱۷، تهران) زبان‌شناس برجسته، ادیب، فرهنگ‌نویس و مترجم سترگ اندیشه فلسفی مدرن به زبان فارسی است. بزرگ‌ترین خدمت تاریخی آشوری، واژ…

ایرانی مترجم، نویسنده، فرهنگ‌نویس، ویراستار و پژوهشگر زبان و علوم انسانی معاصر؛ از دههٔ ۱۳۳۰ به بعد Philosophical-Translation-Lexicography-Persian-Language-Cultural-Criticism

درباره مترجم

داریوش آشوری (تولد: ۱۱ مرداد ۱۳۱۷، تهران) زبان‌شناس برجسته، ادیب، فرهنگ‌نویس و مترجم سترگ اندیشه فلسفی مدرن به زبان فارسی است. بزرگ‌ترین خدمت تاریخی آشوری، واژه‌سازی علمی، ساختمند کردن زبان فارسی برای پذیرش مفاهیم علوم انسانی مدرن و تدوین فرهنگ اصطلاحات است. ترجمه‌های او از فریدریش نیچه، اوج بلاغت، صلابت و پیوند عمیق میان زبان آرکائیک و مفاهیم بنیادین هستی‌شناسی به شمار می‌روند.
داریوش آشوری از چهره‌های برجسته‌ی ترجمه و تفکر معاصر ایران است؛ مترجمی که نام او بیش از هر چیز با دقت زبانی، وسواس مفهومی و نثر سنجیده شناخته می‌شود. ترجمه‌های او تنها انتقال متن از زبانی به زبان دیگر نیست، بلکه تلاشی جدی برای بازآفرینی دقیق مفاهیم در زبان فارسی است. به همین دلیل، آثار او برای خوانندگانی که به دنبال متنی عمیق، فکرشده و قابل اتکا هستند، جایگاهی ویژه دارد.

ویژگی‌های شاخص
دقت بالا در برگردان مفاهیم فلسفی و فکری
نثر فارسی سنجیده، روشن و آراسته
تسلط بر زبان و واژه‌گزینی دقیق
مناسب برای مخاطبان جدی حوزه اندیشه، فلسفه و علوم انسانی

آثار او بیشتر برای علاقه‌مندان فلسفه، اندیشه سیاسی، فرهنگ، زبان و مدرنیته جذاب و ارزشمند است. نام او برای بسیاری از خوانندگان، نشانه‌ی مواجهه با ترجمه‌ای است که در آن هم محتوا و هم زبان با حساسیت و دقت بسیار پرداخت شده‌اند.

اطلاعات تخصصی

پیشینه، سبک ترجمه و حوزه‌های فعالیت

نقش / تخصص
مترجم، نویسنده، فرهنگ‌نویس، ویراستار و پژوهشگر زبان و علوم انسانی
دوره فکری / تاریخی
معاصر؛ از دههٔ ۱۳۳۰ به بعد
کلاستر تخصصی
Philosophical-Translation-Lexicography-Persian-Language-Cultural-Criticism
ملیت
ایرانی

حوزه‌های تمرکز

فلسفهٔ غرب، اندیشهٔ نیچه، واژه‌گزینی و اصطلاح‌شناسی، زبان فارسی، نقد فرهنگی و حافظ‌پژوهی همکاری با مؤسسهٔ انتشارات فرانکلین: در زمینهٔ ویرایش و فعالیت‌های مرتبط با دایرةالمعارف فارسی و بخش انتشارات فعالیت داشت. همکاری با لغت‌نامهٔ دهخدا: در هیئت مؤلفان این مجموعه حضور داشت؛ تجربه‌ای مرتبط با علاقهٔ او به فرهنگ‌نویسی و شناخت امکانات زبان فارسی. فعالیت دانشگاهی: سابقهٔ تدریس در دانشگاه تهران و همکاری آموزشی با مؤسسهٔ شرق‌شناسی دانشگاه آکسفورد و دانشگاه زبان‌های خارجی توکیو در کارنامهٔ او ثبت شده است. همکاری با دانشنامهٔ ایرانیکا: در تألیف و فعالیت‌های ویراستاری این دانشنامه مشارکت داشته است. روزنامه‌نگاری و سردبیری: در نشریات ادبی و علوم انسانی فعالیت کرده و سردبیری نامهٔ علوم اجتماعی، وابسته به مؤسسهٔ مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، را بر عهده داشته است. تألیف و ترجمهٔ مستقل: بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای او به ترجمهٔ متون فلسفی و ادبی و تدوین فرهنگ‌های تخصصی اختصاص یافته است.

آثار برجسته

ترجمه‌ها چنین گفت زرتشت، اثر فریدریش نیچه: از شناخته‌شده‌ترین ترجمه‌های آشوری؛ اثری فلسفی با زبانی شاعرانه، تمثیلی و خطابی. ترجمهٔ آن نمونهٔ مهمی از تلاش او برای پیوند دادن بیان فلسفی با امکانات ادبی زبان فارسی است. فراسوی نیک و بد، اثر فریدریش نیچه: اثری در نقد پیش‌فرض‌های فلسفی و اخلاقی که در آن، دقت در انتقال اصطلاحات و ظرافت‌های استدلال اهمیت ویژه‌ای دارد. تبارشناسی اخلاق، اثر فریدریش نیچه: پژوهشی فلسفی دربارهٔ خاستگاه و تحول ارزش‌های اخلاقی؛ از آثار مهم کارنامهٔ آشوری در ترجمهٔ نیچه. غروب بت‌ها، اثر فریدریش نیچه: متنی فشرده و انتقادی با لحنی تند و گزین‌گویانه که بازتاب لحن نویسنده در ترجمهٔ آن اهمیت دارد. مکبث، اثر ویلیام شکسپیر: ترجمهٔ تراژدی مشهور شکسپیر؛ نمونه‌ای از فعالیت آشوری در ترجمهٔ ادبی و توجه او به زبان نمایشی و آهنگ کلام. شهریار، اثر نیکولو ماکیاولی: ترجمهٔ یکی از متون کلاسیک اندیشهٔ سیاسی، با توجه به معادل‌گذاری مفاهیم و اصطلاحات تاریخی اثر. تاریخ فلسفه، جلد هفتم: از فیشته تا نیچه، اثر فردریک کاپلستون: ترجمهٔ جلدی از مجموعهٔ تاریخ فلسفهٔ کاپلستون دربارهٔ فلسفهٔ آلمانی سدهٔ نوزدهم. نقش آشوری مربوط به جلد هفتم است، نه ترجمهٔ تمام مجموعه. آرمان‌شهر، اثر تامس مور: ترجمه با همکاری نادر افشار نادری؛ بنابراین در ثبت کتاب‌شناختی باید نام هر دو مترجم درج شود. تألیف‌ها و پژوهش‌ها فرهنگ علوم انسانی: فرهنگ انگلیسی–فارسی اصطلاحات فلسفه و علوم اجتماعی؛ از آثار محوری آشوری در معادل‌سازی و سامان‌دادن زبان تخصصی علوم انسانی. دانشنامهٔ سیاسی؛ فرهنگ اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی: اثری مرجع برای توضیح مفاهیم و اصطلاحات این حوزه که صورت پیشین آن با عنوان فرهنگ سیاسی منتشر شده بود. زبان باز: پژوهشی دربارهٔ رابطهٔ زبان و جهان مدرن و شیوه‌های گسترش توان زبان برای پاسخ‌گویی به نیازهای علمی و فکری جدید. بازاندیشی زبان فارسی: مجموعه‌ای از نوشته‌ها دربارهٔ مسائل زبان فارسی، نثر، ترجمه، واژه‌سازی و زبان علمی. عرفان و رندی در شعر حافظ: پژوهشی تفسیری دربارهٔ جهان معنایی شعر حافظ و نسبت عرفان، رندی و زبان شعری او. ما و مدرنیت: مجموعه‌مقاله‌هایی دربارهٔ فرهنگ، اندیشه و مواجههٔ جامعهٔ ایرانی با جهان مدرن.

کتاب‌های این مترجم

1 عنوان