کلیدر

رمان «کلیدر» اثر جاودانهٔ محمود دولت‌آبادی، یکی از بزرگ‌ترین، عظیم‌ترین و برجسته‌ترین آثار ادبیات داستانی ایران و جهان است که شرح حال و سرنوشت تلخ و حماسیِ یک خانواده‌ی کُرد (کرمانج) عشایر خراسان (منطقهٔ سبزوار) را در سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۲۷ روایت می‌کند. قهرمان اصلی داستان، «گل‌محمد کلمیشی»، مردی شجاع و عدالت‌طلب است که در میان کشمکش‌های قبیله‌ای، فقر ساختاری جامعه، و فشارهای سیاسی پس از جنگ جهانی دوم و ورود جریان‌های چپ (حزب توده) به صحنه، به پا می‌خیزد.

دولت‌آبادی با زبانی آهنگین، حماسی، آکنده از واژگان اصیل و بومی، و با توصیفاتی بی‌نظیر از طبیعت و روان‌شناسی آدم‌ها، دنیایی خلق کرده است که کلیدر را به «دومین رمان بلند جهان» پس از در جست‌وجوی زمان از دست‌رفته بدل ساخته است؛ اثری که آینه‌ای تمام‌نما از رنج، شرافت، عشق و مرگ است.