عقاید یک دلقک

هاینریش بل

هاینریش تئودور بُل در ۲۱ دسامبر ۱۹۱۷ در شهر کلن آلمان به دنیا آمد. خانواده او کاتولیک، ضد میلیتاریسم و مخالف سرسخت به قدرت رسیدن نازی‌ها بودند؛ او جزو معدود دانش‌آموزانی بود که در دهه ۱۹۳۰ حاضر به پیوستن به «جوانان هیتلری» نشد. پس از پایان دبیرستان و کارآموزی در یک کتابفروشی، در سال ۱۹۳۹ در رشته مطالعات آلمانی در دانشگاه کلن ثبت‌نام کرد، اما اندکی بعد به ارتش نازی (ورماخت) فراخوانده شد.

بل شش سال تمام، از ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵، در جبهه‌های لهستان، فرانسه، رومانی، مجارستان و اتحاد جماهیر شوروی به عنوان سرباز پیاده خدمت کرد؛ چهار بار مجروح شد، از نظام ارتش بیزار بود و چندین بار با جعل مدارک پزشکی کوشید از خدمت بگریزد. در آوریل ۱۹۴۵ به اسارت نیروهای آمریکایی درآمد و چند ماه را در اردوگاه‌های اسرای جنگی سپری کرد.

پس از پایان جنگ، به کلن ویران‌شده بازگشت و به همراه برادرش در کارگاه نجاری مشغول شد و هم‌زمان نوشتن را آغاز کرد. نخستین داستان‌های او در اواخر دهه ۱۹۴۰ منتشر شدند. با حضور در نشست‌های «گروه ۴۷» و دریافت جایزه این گروه در ۱۹۵۱، به عنوان صدایی نو در ادبیات آلمان شناخته شد. در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ رمان‌ها و داستان‌های پیاپی او جایگاهش را به عنوان نقاد بی‌بدیل جامعه پساجنگ تثبیت کردند.

در سال ۱۹۷۲، آکادمی نوبل جایزه ادبیات را «به خاطر نوشته‌هایش که از رهگذر ترکیب دیدگاهی گسترده از زمانه‌اش با مهارتی حساس در شخصیت‌پردازی، به رنسانس ادبیات آلمان کمک کرده است» به او اهدا کرد. بل در دهه‌های پایانی عمر به مدافع خستگی‌ناپذیر حقوق بشر، جنبش‌های صلح‌طلبانه و محیط‌زیستی و منتقد سرسخت استقرار موشک‌های هسته‌ای در اروپا تبدیل شد. او در ۱۶ ژوئیه ۱۹۸۵ در سن ۶۷ سالگی در بورنهایم درگذشت.

محمد اسماعیل‌زاده (قندهاری)

محمد اسماعیل‌زاده از مترجمان گوشه‌گیر، بدون هیاهوی رسانه‌ای و گزیده‌کار معاصر است که بخش اعظم شهرت و اعتبار خود را مرهون ترجمه ماندگار آثار هاینریش بل (برنده جایزه نوبل ادبیات ۱۹۷۲) در انتشارات چشمه است. او حضور مجازی ندارد، از مصاحبه‌ها و فضای شبکه‌های اجتماعی دوری می‌گزیند و تمام وقت خود را وقف خواندن، ویرایش و برگردان آثار ادبیات آلمانی کرده است. ترجمه او از رمان «عقاید یک دلقک» یکی از پرتیراژترین و تجدیدچاپ‌شده‌ترین رمان‌های ترجمه‌شده در تاریخ معاصر نشر ایران به شمار می‌رود (بیش از ۷۰ بار تجدید چاپ).