سه قطره خون

صادق هدایت

صادق هدایت در ۲۸ بهمن ۱۲۸۱ در خاندانی اشرافی، بااصل و نسب و اهل فرهنگ و سیاست (خاندان هدایت/مخبرالدوله) در تهران چشم به جهان گشود. دوران ابتدایی را در مدرسه علمیه و دوران متوسطه را ابتدا در دارالفنون و سپس در مدرسه مشهور سن‌لوئی تهران گذراند؛ جایی که با زبان و ادبیات فرانسه آشنا شد و نخستین بارقه‌های شیفتگی‌اش به متون مدرن غربی شکل گرفت.

در سال ۱۳۰۴ خورشیدی همراه با کاروان دانشجویان اعزامی از سوی دولت راهی بلژیک و سپس فرانسه شد تا در رشته مهندسی راه و ساختمان و بعدها دندان‌پزشکی تحصیل کند؛ اما روح عصیان‌زده و سودازده او کششی به این علوم نداشت و تمام وقت خود را وقف ادبیات، فلسفه، سینما و هنر کرد. در سال ۱۹۲۸ (۱۳۰۷ خ) در نخستین تلاش برای پایان دادن به زندگی‌اش، خود را در رودخانه مارن در فرانسه غرق کرد که توسط یک قایقران نجات یافت.

پس از بازگشت به تهران در سال ۱۳۰۹، همراه با مجتبی مینوی، بزرگ علوی و مسعود فرزاد گروه معروف «ربعه» را تشکیل داد؛ گروهی آوانگارد که علیه ساختار کهنه‌پرست، متصلب و محافظه‌کار جریان غالب ادبی ایران (گروه «سبعه») قیام کردند و ادبیات نوینی آفریدند. هدایت در سال ۱۳۱۵ به هندوستان (بمبئی) سفر کرد؛ در آنجا نزد دستوران و دانشمندان پارسی مقیم هند خط و زبان پهلوی باستان را فراگرفت و شاهکار جاودان خود، «بوف کور» را در همان بمبئی با خط خود پلی‌کپی و در شمارگان ۵۰ نسخه چاپ کرد که بر صفحه نخست آن جمله هشدارآمیز «چاپ و فروش در ایران ممنوع است» ثبت شده بود.

با سقوط رضاشاه در ۱۳۲۰ و بازگشت به تهران، فضای باز سیاسی موقتی پدید آمد، اما سرخوردگی عمیق هدایت از سوءاستفاده‌های حزبی، سقوط اخلاقی فعالان سیاسی و انحطاط ادامه‌دار جامعه، تنهایی و افسردگی مزمن او را تشدید کرد. در سال ۱۳۲۹ بار دیگر به پاریس مهاجرت کرد. سرانجام در ۱۹ فروردین ۱۳۳۰ (۹ آوریل ۱۹۵۱)، پس از سوزاندن دست‌نوشته‌های منتشرنشده‌اش، در آپارتمان اجاره‌ای خود در خیابان شامپیونه پاریس، با باز کردن شیر گاز به زندگی خود پایان داد. پیکر او در گورستان تاریخی پرلاشز (Père Lachaise) پاریس به خاک سپرده شد.